diyojen
-
Kişinin en kısıtlı yaşam koşullarında bile, mutlu ve bağımsız olabileceğini göstermeyi amaçlayan antik çağ filozofudur. Diyojen'in içinde yaşadığı bir fıçısı ve bir çanağı vardır. Rivayetlere göre bir gün bir çeşme başında avucu ile su içen bir çocuğu gördüğünde “Bu çocuk bana fazladan eşyam olduğunu öğretti” diyerek elindeki çanağı da atmıştır.
Büyük İskender'e “Gölge etme başka ihsan istemem.” yanıtını vermiş olan filozof olarakta bilinir. Söylentilere göre hikaye şöyledir;
Bir gün büyük iskender şehri gezerken fıçı içinde yaşayan bir adama rastlar. Adam güneşin altında mayışmış bir şekilde yatmaktadır. Bu adam Diyojen'dir. Büyük İskenderi karşısında görmesine rağmen istifini bozmadan güneşlenmeye devam eder. Askerler Diyojen'i bu saygısızlığından ötürü tartaklayacakken Büyük İskender engel olur ve:
-Herkes büyük İskender geliyor diye ayağa kalkıyor, kimileri saygısından yerlere kapanıyor, sen neden ayağa kalkmıyorsun, yoksa sen Büyük İskender'i tanımıyor musun, diye sorar.
Diyojen:
-Tanıyorum ve iyi biliyorum, diye cevap verir.
Büyük İskender:
-Öyleyse söyle bakalım ben kimim?
Diyojen:
-Sen benim esirimin esirisin, der.
Bu söz büyük iskender'i şaşırtır. atından iner ve:
-Ne demek bu, diye sorar.
Diyojen:
-Sen toprak için, mal için insan öldürüyorsun. halbuki bunlar benim değer vermediğim şeyler, benim esirim. Sen ise benim esirime köle olmuşsun. Kim kime ayağa kalkacak? diye açıklama yapar.
Büyük İskender diyojen'in kimseye minneti olmayan büyük bir filozof olduğunu anlar ve bir soru sorar.
- Dile benden ne dilersen!
Diyojen işaret parmağıyla güneşi göstererek, " benden bana veremeyeceğin şeyi esirgeme" der. Bu söz günümüz de gölge etme başka ihsan istemem şeklinde kullanılır.