ek olarak söylemek gerekir ki avrupa ülkelerinde seçime katılım %99 filan değildir. her seçimde vatandaşların en az %10-15'i şu veya bu sebeplerden ötürü oy vermez. hatta amerika'da seçimlere katılım %55-60 gibi komik bir rakamdır. fakat türkiye'deki seçim ortamında amerika veya diğer batılı ülkelerin aksine hayatımızda kritik değişikliklere vesile olabileceği için katılım faktörü çok önemli. yurtdışı oylarında katılımın 2 katına çıkması olumlu bir gelişmedir, fakat hayatını artık türkiye'de sürdürmeyen ve kalıcı olarak yurtdışında yaşayan insanların oy hakkı tartışmalıdır. kanada için konuşacak olursak son 5 yılın en azından 2 yılında kanada'da yaşamadıysanız seçimlerde oy kullanamazsınız. parasını türkiye'de kazanmayan, vergi ve ödevlerini türkiye'de gerçekleştirmeyen insanların olayları içselleştirip sanki hayatlarında bir değişiklik olacakmış gibi malum zihniyete çanak tutup padişah kıyafetlerinin altına nike ayakkabılarla gidip oy kullanması neyle açıklanabilir?

tanım: apolitik insanların ülke geleceğine dahil olmama durumu.

referandumda oy kullanmamak