dinlere saygı duymak
-
Bence burada saygı anlayışı önemli. Saygıdan kasıt ne?
Ben ateistsem ve dine inanmıyorsam bir yaratıcının varlığı bana mümkünmüş gibi görünmez. benim için apaçık önümde olan bir gerçek inananlar için söz konusu bile değildir, onların zaten kainatı algılamada çıkış noktası budur. Yani bana yahudilerin vaadedilen topraklar için insanları katletmesi ve müslümanların uykusundan feragat ederek kalkıp namaz kılmaları eşit derecede anlaşılamazdır.
İşte saygı da bu anlaşılamazlığı nasıl yorumladığım, bunu eylemlerime nasıl yansıttığımdadır. 'Saçma olduğunu düşünüyor ve söylemiyorsan saygılısındır, ama bu iki yüzlü bir harekettir.' değil, saçma olduğunu düşünüp düşünmemektir. Bir adım geriye dönersek 'anlaşılmaz' diye bir ifade kullandık inanmadığımız fakat diğer insanların inanmayı tercih ettiği bir yaratıcıya yapılan ibadetlere. Tam da bunları saçma bulup bulmamaktadır saygı. Bir diğerinin düşüncelerini yüzeysel, yetersiz bulmak... üzerinde daha fazla düşünülürse gelinecek noktanın mutlaka kendi vardığı yer olacağına dair körü körüne bir inanış... karşındakinin düşüncesini kendininkinin gelişmemiş bir varyasyonu olarak gören bir insan saygı duymuyordur evet, ama bu saygı duyulamayacağı anlamına gelmez.
Bu yorumlayış biçimiydi, eylemlerime nasıl yansıttığıma gelirsek... yahudilerin filistinlilere yıllardır çektirdiği acı ve bir müslümanın sabah namazına kalkması demiştik, bu ikisi aynı şey olarak değerlendirilebilir mi? Bu noktada da bize kötü bir etkisi var mı bu tartılmalı. bir yerde insanlar ölüyor ve bir yerde belki de en kötü ihtimalle komşunuzun alarmı uykunuzu bölüyor.
kimsenin estetik anlayışı bir olamayacağı gibi etik anlayışı da bir değildir, olmasını beklemek yerine birbirimizin sınırlarına saygı duysak? Dünyada ne kadar insan yaşamışsa o kadar düşünce, bir o kadar da inanış vardır. Herhangi iki hristiyanın dini kavrama biçimi bile farklılık gösterirken yüzyıllardır süregelen bu şiddet anlamsız değil de ne?-mesajımı da verdim-