mobbing
-
Sonundaki "-ing" eki ile alenen İngilizce olan bu kelime, bir şekilde TDK sözlüğüne bile girmeyi başarmış. Çünkü bu yabancı kavrama aslında o kadar yabancı değiliz; bizim iş yerlerimizde de mevcut.
Çocuklar açıkça ve acımasızca zorbalık yapar, yetişkinler ise gizliden, ustaca bezdirirler. TDK'nin "bezdiri" olarak Türkçeleştirdiği "mobbing" işte bu sebeple okuldan ziyade, ofis yaşamıyla anılan bir kelime.
Aslında "mobbing" İngilizcede "çete" anlamına gelen "mob" kelimesinden geliyor, yani içinde topluluk fikri var. "Mob" denen çete, Latince "mobile vulgus"tan türemiş; yani hareket halindeki kalabalıktan. Taşınabilir eşyayı anlattığımız #mobilya_ng maddemizi, "mobil" telefonu hatırlayın... "Mobile vulgus" da "mobil güruh" oluyor.
"Mobbing" terimi ilk kez hayvanlar için kullanılmış. Doğada "av" rolünü üstlenen küçük kuş türlerinin, yırtıcı avcılara uyguladığı bir savunma taktiği "mobbing". Küçük kuşlardan oluşan sürü bir oluyor ve tehdit unsuru olan güçlü yırtıcıya saldırıyorlar. Kimi zaman topluca üzerine kusup, dışkıyı hedeflerine ustaca isabet ettiriyorlar.
Güçlü yırtıcıyı "aciz" bırakan bu toplu "taciz"e "mobbing" denmiş hayvan psikolojisinde. İnsanların da tıpkı hayvanlar gibi, hayatta kalma içgüdüsüyle, aralarındaki güçlüyü bastırmak istemelerinden ileri geliyor insan "mobbing"i.