karakteri etkileyen şeyler


  • aynı zamanda özgür iradeyi de birinci dereceden etkileyen şeylerdir. sonuçta deterministik bir dünyada yaşamıyoruz, her şey yerli yerinde değil. karmakarışık ve öngörülemez. kelebek etkisi tarzı yaklaşımlar da bu görüşü destekler nitelikte.

    örneğin bir insanı katil yapan nedir? bir insana katil karakterini veren olaylar silsilesinin büyük bir kısmı kendi kontrolü dışında gelişir. çocukluk travmaları, aşağılanma ve hor görülme, ebeveynlerinden şiddet görme. hatta büyük dedelerinden bu konuda genetik bir miras bile kalmış olabilir insana. genetik psikoloji halen araştırılan bir olay.

    yukarıdaki sebepler tamamen insanın özgür iradesi dışında gelişir. fakat karakter gelişiminde özgür iradeye bağlı tecrübelerden daha fazla yer edinir. kimse bu insanla aynı şartlar altında büyüyüp katil olmayacağının garantisini veremez örneğin.

    tabi bu durumda tanrının ödül ve ceza sistemi ne kadar işlevsel ne kadar adil oluyor bu ayrı bir tartışma konusu.