tanrı nasıl oldu
-
tefsirlerden: gerçek ma'dub, en yüce ve mukaddes varlığın, başkasının ortak olamayacağı özel adı. "tanrısal niteliklerin tümünü kendinde bulunduran, -varlığı kendinden olan,- tek gerçek varlığın, tek tanrı'nın adı.
allah'ın varlığı nasıl kanıtlanabilir?*
1-sonradanlık (hudus) yolu
2-olabilirlik-olmayabilirlik (imkan) yolu
3-başka yollar
islam düşünürlerince genellikle benimsenen bölünmeye göre:
-"varlığı zorunlu" olan (VÂCİBÜ’l-VÜCÛD)** vardır.
-"varlığı olsa da olur olmasa da olur" olan (MÜMKİNu'l-VÜCÛD)*** vardır.
-"varlığı hiç olamaz olan" (MÜMTEN'i'u'l-VÜCÛD)**** vardır.
birinciye örnek: allah
ikinciye örnek: allah'ın dışındaki her şey
üçüncüye örnek: allah'ın tersi ya da bir başka allah (yani allah'ın karşıtı da, bir başka başka allah da hiçbir zaman olamaz).
şunlar ortaya çıkıyor:
ille de olmak, zorunluluk -vücub
olabilirlik-olmayabilirlik -imkan
hiç olamazlık -imtina
bir de
-sonradanlık (hudus) var.
islam kelam'cılarına göre: "allah'ın dışındaki her şey" -ki, buna "masiva" ve "alem" de deniyor- hem MÜMKİNu'l-VÜCÛD'dur yani "varlığı olsa da olur olmasa da olur" türdendir hem de "sonradan"dır. çünkü "olmayabilirdi", olması "ille de gerekli, zorunlu" değildi, ama "olmuş", "yokken" ve "sonradan" olmuştur. allah yaratmıştır. allah'ın bir hikmetinden dolayı varlık kazanmıştır. allah istemeseydi yaratmazdı. yani allah için bir zorunluluk değildir bu.
işte allah'ın varlığı kanıtlanırken islam felsefe ve tanrıbiliminde (kelam'ında) en çok, "alem"in (tanrı'nın dışındaki her şeyin) özelliğine dayanılır. başvurulan iki yol:
-alem'in "sonradanlığı" yolu ile allah'ın varlığını kanıtlamak.
-alem'ın olmasının da olmamasının da olabilirliği ele alınarak allah'ın varlığını kanıtlamak.
*-allah'ın varlığını kanıtlama bab'ı, tanrı'nın nasıl olduğu ile ilişikli bir yapı mevzu ettiği münasabeti ile paylaşmak istedim.
**-VÂCİBÜ’l-VÜCÛD
***-MÜMKİN
****-mümteni'
kelam notlarına bakamam sebebi ile ve kelam ile antikite'yi şu an için bir arada yazamayacağım için, turan dursun'un, "allah, kur'an, dua, iman" adlı kitabından alıntı yapılarak yazılmıştır. zannımda ali şeriati ne kadar aydın ise turan dursun'da o minvalde aydındır. "bizleri rahatsız etmeye gelen" şeriati'nin sonu nasıl olmuş ise dursun'un da sonu aynı olmuştur. muadilleri kazanamamıştır.
edit: bir mutlak'ın varlığı veyahut yokluğu konusunda zart zurt diye sallanmaz.