ışık hızını geçmek
-
ışık hızı tanım: minareden at beni in aşağı tut beni (özer Aydoğan).
ilk başta güzel abilerim ablalarım ışık hızı teoride geçilemez ama teoride geçilebilir.
lorentz amcamız diyor ki: 1/√[1-(v/c)^2]
şairin bize söylediği şey, sen ışık hızına yaklaştığında şu yukarıdaki şey yüzünden senin algıladığın her şey göreli olarak hunharca değişiyor. mesela uzunluklar artıyor veya azalıyor; zaman, bana bişeyler oluyor diyip kendini bir Yeşilçam oyuncusu gibi oraya buraya atıyor; mantık, köşeye çökmüş kafayı buluyor.
anlayacağınız ışık hızına yaklaştığımızda cenaze evini andıran rönesansvari bir uzay teşekkül ediyor. ışık hızına yaklaşınca böyle oluyorsa ışık hızını geçersen ne olacağını sen düşün (bkz: sen vurursun bela okurlar ben vururum sela okurlar).
şimdi gene üsteki denkleme bakarak ışık hızını geçtiğimizde ne oluyor ona bakalım... baktık kökün içi negatif oluyor. bu ne demek peki? fizikte baya bilinen bir şey aslında, şu şekilde açıklanıyor: (büyük harflerle) nobody fuckin knows**. şaka şaka bu sadece bir anlam ifade etmiyor.
zaten bu denklem sana ışık hızını geçebilseydin ne olurdun diyen bir denklem değil, ışık hızına yaklaşırsan ne olursun diyen denklem. eee ne demişler ne oldum dememeli ne olacağım demeli. Lorentz amcamız da bu klişe deyimi, özel görelilik potasında eriterek bize akıllara kazınan bir hayat dersi veriyor... veya vermiyor bilmiyorum.
**kimsenin bir s*kim fikri yok
yani bu denklemden bize ekmek çıkmadı. o zaman bir tane de usta sanatçı müzeyye... yok yok einstein'den gelsin. herkesin bildiği üzere bu muhterem demiş ki "e = m.c^2" , peki bu ne demek? ışık hızında sen, sen değilsin*** enerji oldun diyor. yani sen, bir arkadaşa bakıp çıkacaktım diyene kadar kapıdaki koruma (kozmik hız limiti) seni barın önünde mundar ediyor.
***dikkatinizi çekerim, aç veya tok olmanız bilinenin aksine burada önemli değil
şaka bir yana Einstein, bizim bildiğimiz 3 boyutun dışında zaman da bir boyuttur diyor bu ikisine de uzay zaman diyor. yani üç boyuta uzay, zamana da zaman diyor(oooo neler neler). bu ikisini grafik eksenine yazdığımızda zaman eksenine dik bir şekilde ilerliyorsak daha fazla uzay olmadığı için bu hızı geçemezsin diyor. aslında olayın geometrisini açıklayan kişi Hermann minkowski, herneyse.
+nedir arkadaşım hiç mi geçilemez yani ışık hızı?
-yok geçilmez.
+birazcık da mı yok?
-yok, hiç yok!
+...
-...
-tamam birazcık varmış.
1)kuantum dolanması: burada olay şu şekilde elektronlar zıt spinli çitler halinde bulunur. yani biri saat yönünde dönüyorsa diğeri saat yönünün tersi yönde dönüyor. eğer bunlardan biri spinini değiştirirse diğeri de spinini değişitiryor ve bu ışık hızından hızlı bir şekilde gerçekleşiyor. bunun üzerine "kuantum mekaniğinde bilgi ışık hızından hızlı iletilir" demiş einstein. peki neden bu gerçekleşiyor? yine yukarıdaki gibi bu da fazla bilinen bir olay**.
2)evrenin genişlemesi: bu biraz yanıltıcı olabiliyor ama şansımızı deneyelim hadi. Hubble teleskobu galaksilere baktığında bazılarından gelen ışıkların kırmızıya kaydığını gördü. bu demek oluyor ki galaksiden gelen ışıkların dalga boyu uzay genişlediği için artıyor (bkz: doppler olayı)(bkz: redshift). yanı bazı galaksiler bizden ışık hızından hızlı bir şekilde uzaklaşıyor. ama bu ışık hızından hızlı hareket ediyor demek değil yani uzay genişliyor galaksi hareket etmiyor. şey gibi lastiğe iki tane boncuk geçirdin bir tanesine odaklanarak esnetirsen senden uzaklaşıyormuş gibi görünür ama bütün olarak bakarak esnetirsen evrenin genişlediğini anlarsın. burada baya eksik bilgiler var onları sonra kapatacağım.
+iyi güzel diyorsun da "ışınla beni sıkati" tarzında bir şeyler yapamıyor muyuz?
-yapıyoruz ama çok yakıyor. onun yerine dizel al daha iyi. ama ben gene anlatıyım sen ona göre ver kararını.
3)ışınla beni sıkati (Alcubierre drive): bu arkadaş kıçından element uydurarak Einstein'ın denklemlerine keşkül titretmesi uyguluyor. şöyle ki egzotik madde diye bir şey olacak bu madde çarşaf uzayı arkada tepe önde çukur olacak şekilde bükecek. bu tepe ve çukurun arasındaki cisim ışık hızından hızlı gidecek diyor.
peki nedir egzotik madde? bildiğimiz madde kütlesiyle orantılı olarak başka isimleri çeker (bkz: kütle çekimi). yani uzayı bir çarşaf**** gibi düşündüğümüzde kütle, çarşafı aşağı yönde büker. kütle, çarşafı büktüğüne göre çarşafa başka kütleler koyduğumuzda bu kütleler birbirine yaklaşır, çeker yani aralarında kuvvet olur. egzotik madde ise bu çarşaftı tepe olacak şekilde yukarı büküyor. ve biz bu çarşafı önde çukur arkada tepe olacak şekilde bükersek istediğimiz hızda gidebiliriz. işin güzel tarafı bu enistein'ın denklemlerinde yasaklanmamış yani çarşaf yukarı yönde bükülebilir. hani yukarıda daha fazla uzay olmadığı için bir ışık hızını geçtikten sonra enerji oluyorsun demiştim ya işte bu egzotik madde daha fazla uzay oluşturduğu için istediğin hızda gidebiliyorsun. ama tahmin edebileceğiniz gibi egzotik maddeye sahip değiliz hatta teoride bile yok.
popüler fiziği takip ediyorsanız bu egzotik maddeyi anti madde sanmış olabilirsiniz ama bu doğru değil çünkü anti maddenin de pozitif kütlesi vardır dahası anti madde standart modelde yer alır yani teoride de vardır. egzotik maddeyi negatif kütle gibi düşünebilirsiniz. yani bir nevi mıknatıs gibi bir taraf pozitif bir taraf negatif
**** bu bir metafordur uzayı bu şekilde düşünmek yanlış olur çünkü uzay iki boyutlu değil 3 boyutludur (sicim: öksürük öksürük 21 boyut öksürük ). yanı 3 boyutlu uzayın nasıl büküleceğini hayal etmek 2 boyuta göre daha zor olduğu için sadece yaygın olarak kullanılan bir modeldir.