meclis-i mebusan
-
meclis-i mebusan'da siyasi parti yoktu,
Talimât-ı Muvakkate'ye göre mebus olabilme şartları anahatlarıyla şu esaslar üzerine belirlenmişti:
- Osmanlı Devleti vatandaşı olmak.
- Her yönüyle emin ve itimada layık olmak, bunun için de ahlakının ve gidişinin temizliği ve dürüstlüğü ile tanınmış olmak.
- 25 yaşından aşağı olmamak.
- Devletin resmi dili olan Türkçe'yi bilmek.
- Seçildiği vilayetin halkından olmak.
- Adli veya siyasi bir cinayet ve suç ile mahkûm olmamak.
- Memleketinde az çok emlâk sahibi olmak.
- Seçilecek kişi devlet memuru ise memurluktan ayrılmış olmak.
Seçilecek mebus sayıları ve şartları tespit edildikten sonra, seçimin iki dereceli olması kararlaştırılmıştır. Meclis-i Umumî'nin toplanması için gereken zaman az olduğundan İstanbul dışındaki vilâyetlerde, daha önce halk tarafından seçilmiş olan İdare Meclisi üyeleri "ikinci seçmen" kabul edilmişlerdir. Vilâyetlerdeki mebusları, İdare Meclisi üyeleri ikinci seçmen olarak seçmişlerdir.