yapıldığı alanda üretimi olumlu yönde etkileyen ve genellikle işsizliği düşüren harcamalardır.

şimdi tanım kısmını geçtiğimize göre detaylara biraz bakalım:

1. orta vadeli program

ülkemizdeki kamu harcamaları, hedeflerimiz ve bütçemizin iskeleti kalkınma bakanlığı ve maliye bakanlığı işbirliğinde "orta vadeli program (ovp)" ile üçer yıllık dönemler halinde hazırlanır. bu program ile birlikte devletin yapacağı yatırımlar, harcamalar, ekonomik veriler (büyüme oranları, enflasyon, işsizlik vb.) ve ticaret hacmi gibi unsurlar tek tek belirlenir. duruma göre gerekli alanlarda eksikler ve sıkıntılar varsa "ovp" de neler yapılması gerektiği açık bir şekilde tespit edilip eklenir. kamu sektörüne alınacak personel sayısı, kısa/orta vadedeki projeler bu programda ayrıntılı bir şekilde yazılır. ülkemizdeki son ovp'yi görmek için tıklayın.
geçmişteki ovp'ler için ise şuraya tıklamanız yeterlidir.

2. orta vadeli mali plan

eveeeeet. ekonomik verilerimizi çıkartıp inceledik. yapılacak olan projeleri tek tek saptatık. ülkemizdeki eksiklere göre bir yol haritası çizdik. ancak burada ufak bir olay var. projeler, personel alımları, yatırımlar falan iyi hoş ama bu parayı (bütçeyi) nasıl sağlayacağız? işte burada devreye ikinci adım olan "orta vadeli mali plan" giriyor.

burası oldukça ilginç arkadaşlar. bu bölümde bakanlıklar ve genel/özel bütçelere tabi olan kurumlar isteyecekleri parayı (bütçeyi) maliye bakanlığı'na bildirir. bu bildirme de şu şekilde oluyor. örnek olarak diyanet işleri başkanlığını ele alalım. diyanet yıl boyunca yaptığı harcamaları ve projelerini kendi içerisinde inceliyor. taban ve tavan bütçeyi belirliyor. sonra bunu maliye bakanlığı'na bildiriyor. bu şekilde bütçeye tabi olan bütün kamu kurum ve kuruluşları maliye bakanlığı'na bütçelerini bildirdikten sonra, en sonunda kalkınma bakanlığı resmi gazete'de kurumlara vereceği ödenekleri listeliyor. tabi bu belirleme süreci de pbs dediğimiz "performans bütçe sistemi" kriterlerinde oluyor. şimdi oralara girmiyorum, yoksa konudan acayip saparım. sonra bakarız ona. bu arada orta vadeli mali plan verileri için tıklamanız yeterli.

3. bütçe görüşmeleri

kalkınma bakanlığı'nın resmi gazetede yayınladığı ödenekler direkt olarak uygulanmaz. muz cumhuriyeti değiliz ne sandınız? belki de öyleyizdir kim bilir? neyse, konuya dönelim. bu bütçenin elbette "yürütme" organımız tarafından onaylanması lazım. elbette bu sırada başka süreçlerde var. ancak yazarsam destan olur. merak edenler şuraya tıklayarak okuyabilir.

maliye bakanlığı, kalkınma bakanlığı'nın yayınladığı ödenekleri inceler. bir sıkıntı görmezse bu ödenekler "bütçe tasarısı" adı altında meclise sunulur. mecliste bu bütçe tasarısı oylanır. eğer yeterli oyu olursa bütçe tasarıdan kanun seviyesine geçer. bir sonraki bütçeler bu şekilde belirlenmiş olur.

kısacası devletin yapmış olduğu yatırım harcamalarının ödenekleri bu şekilde belirleniyor. yatırım harcamaları devlet açısından son derece esnek bir yapıya sahiptir. bir ülkede enflasyon varsa devlet olarak bütçenizde kısabileceğiniz en önemli yerlerden biri yatırım harcamalarıdır. yatırım harcamalarını kısarak elinizdeki parayı tutabilme imkanınız daha kolay. ancak yatırım harcamalarının kısılması beraberinde işsizliği getirir hatta stagflasyona kadar gidebilir. o yüzden dikkatli olmak lazım.

edit: linkler güncellendi.
amortisman hesabı yapmanıza neden olan harcamalardır.

Mevcut üretim kapasitesine yeni bir kapasite ekleyen harcamalardır. Faydaları uzun yıllar sürer.
Örneğin;makine alımı, cihaz alımı, tesis yapımı.

yatırım harcamaları