mantıku't tayr
-
Ferîduddîn Attar tasavvufi mesnevi konusunda klâsik İran Edebiyatının devidir. Mantı'kut-Tayr ise en tanınmış kitabıdır. Kitapta velâyetin mertebelerini hikâyelere bezeyerek, kuşların dilinden, kuş güzelliğiyle anlatır. Bir şark klâsiğidir.
"Kuşlar ülkesinin bütün kuşları Kaf Dağı'nın ardındaki padişahları Simurg'u bulabilmek için yola çıkarlar. Yolculuk uzun ve zorludur. İsteği ve sebâtı az olanlar, dünyevi şeylere takılanlar yolda birer birer dökülürler. Kaf Dağı'na varanların önünde ise hepsi birbirinden çetin yedi vadi uzanmaktadır. İstek, aşk, marifet, istiğna, tevhid, hayret, yokluk ve vadileri."
Bu eserde temsilî bir sûrette vahdet-i vücûd ele alınmıştır. Kuşlar\sâlikler, hakikat yolunun yolcularıdır ve "Bu zamanda hiçbir ülke padişahsız değil, bundan böyle bizim de padişahsız kalmamamız lâzım. padişahsız ülkede nizam, intizam olma...z. kendimize bir padişah seçelim." derler. Hüthüt, kılavuzları yani mürşidleri olur.
Attâr, hüthütün ağzından halkın itirazlarına cevap verirken münasebet düşürerek hikâyeler söylemektedir.
Mevlânâ, mesnevisini söylerken Mantık'ut-Tayr'dan istifade etmiş, bazı hikâyeleri tekrar işlemiştir.
Attâr, eserinin yalnız şiir bakımından tedkik edilmemesini, dertle, aşkla okunmasını ister. -
(bkz: buna nasıl entry girmem) diye düşündürten entry'dir.
Farsça kökenli bir terim. "Kuşların dili" anlamına gelir. Padişahlarını arayan 30 kuşun hikayesini, samimiyetini, özverisini anlatır.
Feridüddin attar'ın kitabıdır.
Kitap hakkında şunu da belirteyim,
1945(tahmini) basımlı Kitabın 2 ciltlik aynı nüshasını farklı zamanlarda babam, ablam ve ben okumuştuk. Şu an ise gaziantep'teki kitaplığımda muhafaza ediyorum. Bir tefrikanın nesilden nesile ilerledigini görmek gerçekten muazzam hadisedir. Eski kitaplarınızı atmayın!
..
Şu da aynı şey, (bkz: mantık-al tayr)