humeyni
-
işte burayı bu yüzden seviyorum. humeyni başlığını ben açıyorum lükse bakar mısınız? neyse formatı fazla zorlamadan günlük boşumuzu yapalım. asıl ismi ruhullah musavi humeyni. ruhullah dini bir terim, musavi imam musa el-kazım'ın soyundan geldiğini belirtiyor.
biyografiye fazla girmeyeceğim. humeyni daha bebekken babasını, 15-16 yaşlarında da annesini kaybediyor. sorunlu bir gençliği var yani. sonrasında din eğitimi almak için gittiği mollaların arasında yaşamına devam ediyor. fikirlerinin temeli hayatının bu döneminde şekilleniyor.
ama bilindiği gibi humeyni'yi meşhur eden, şah yönetimine karşı tavrı. her fırsatta şah rıza pehlevi'yi amerikan kuklası olmakla, büyük şeytanla işbirliği yapmakla itham eden biri sürgünden önce. tabi bu durum ülkede tudeh -yani iran komünistleri- dahil şah karşıtı pek çok kesim tarafından düşmanımın düşmanı ilkesiyle desteklendi. tudeh yaptığı yanlışı çok geç farkedecekti.
devrime girmeden önce iran'ın pehleviler zamanındaki durumuna bir göz atmakta fayda var. 1925'te kacar hanedanını deviren şah rıza pehlevi atatürk inkılaplarını da örnek alarak bir dizi reform gerçekleştirdi. bu reformlar arasında kadın haklarından tutun, kıyafete kadar türkiye devrimine benzer bir çok öğe bulunabilir.
ama en önemlisi rıza pehlevi de o dönemde benim parçalanma ve meşruiyetini yitirme korkusuna bağladığım antik çağlara yönelme akımına katılmıştı. türkiye'de türklerin anadoluya malazgirtten binlerce yıl önce geldiğini savunan türk tarih tezinin bizzat m.kemal tarafından desteklenmesi gibi.
ırakta babiller, iran'da da pers yahut parth dönemleri öne çıkmaya başladı. örneğin rıza pehlevi pers imparatorluğunun kuruluşunun 2500. yılı tarzında kutlamalar yaptı çölün ortasında. islam kimliğinin ikinci plana atılmasıyla sofu mollalar zayıflamış, iran'da batılılaşma hiç olmadığı kadar hızlanmıştı.
sonrasında musaddık olayı ve şahın oğlu muhammed rıza pehlevi'nin bizzat amerika desteğiyle başa gelmesi iranda bazı şeyleri değiştirdi. artık yeni şahın koltuğunu kaybetme korkusu vardı. ve bu korku iran halkı üzerinde bir korku imparatorluğu kurmasına yol açtı. istihbarat kurumu savak yıllarca korku saldı, muhalifleri yeri geldi avrupanın orta yerinde infaz etti. (bkz: ali şeriati)
doğal olarak etki tepkiyi doğurdu. bu süreçte avrupanın yavaş yavaş amerikan etkisinden kurtulma çabası irana da yansıdı. kimse ortadoğuda bizzat amerikalılardan emir alan bir kukla istemiyordu. humeyni işte bu konjonktürde doğru zamanda doğru yerdeydi.
yıllarca bizzat pariste korundu. sonrasında bursaya geldi. bir binbaşının evinde misafir oldu. iran'da müsait ortam bekleniyordu. 1978'in sonunda başlayan gösteriler, bu ortamı sağladı. artık şah bizzat başkent tahran'da kontrolü sağlayamaz duruma gelmişti.
tam bu kaos ortamında 1979 şubatının ilk günü şahın da kaçmasıyla beraber tahran'a inen uçak devrim rehberi humeyni'yi taşıyordu. iran şahı devirmişti. ama neyle karşı karşıya olduklarını kimse bilmiyordu.
kutlamalardan hemen sonra ölüm merasimleri de başladı. humeyni binlerce insanı vinçlerde astırdı. bilhassa sol örgütlerle ilişkisi olanlara acımadı. iran halkı savak gitti diye sevinirken akabinde savama kuruldu. iran şah'dan da beter hale büründü. devrimin öncüsü kuruluşlar birer birer tasfiye edildi.
1930'larda verilen haklar iran halkından bir bir alındı. örtünmeyen kadınların saçlarına asit ve boya dökülmesini emretti. devrime karşı yükselen her ses savama tarafından itinayla kesildi. daha birkaç sene önce devrim yapan iran halkı, sokağa çıkamaz olmuştu.
humeyni kibirli değildi. ama sinsiydi. onca yıl beraber hareket ettiği insanların ölüm emrini vermekten imtina etmezdi. bunun nedenlerinden biri de mistik yönünün kuvvetli olması nedeniyle ölümü zihninde basitleştirmesiydi. binlerce insanın ölümü onun için binlerce insanın ahirete göçü demekti. başka bir şey değil.
ayrıca benim gözümde görüşleri de çok etkileyici değil. bilhassa tahrir el vesile adlı fıkıh kitabı insanı tiksindirir. bugün iran'da din konusunda tek merci sayıldığı için yarattığı toplumsal travmayı anlamak kolaylaşıyor. çocuklar okullarda bu görüşle yetiştiriliyor.
velhasıl güzelim iranı, o büyük medeniyeti kısa sürede hayal dahi edilemeyecek kadar geriye götürmüş, iranlı düşünürleri sınırlamış, iranlı kadınları hapsetmiş, sanatçıları mahvetmiş klasik bir dincidir humeyni.
1989'da öldüğünde iran-ırak savaşından yıpranmış ve belki de devrim öncesinden 50 yıl geriye gitmiş bir iran, ismini kullanarak harap olmuş iranı iyice sömürecek molla diktası bıraktı ardında. umarım iran halkı en yakın zamanda bu sapık pedofilinin haleflerinin elinden kurtulur ve hak ettiği hayatı yaşamaya başlar. ateşi bol olsun. -
1979 referandumundan sonra ülkesini cehenneme çeviren zebani. milyonlarca insanı katletmiş eli kanlı bir dinci. -
fetö nün iran versiyonu