hohanyeh
-
(bkz: mete han)ın soyundan gelen (bkz: hun)(bkz: tanhu)su.
hohanyeh'in annesi çinli'dir. hohanyeh de çin'e bağlanmak, onların hükümdarlığı altına girmek istiyordu. kardeşi (bkz: çi-çi) ise esareti kabul etmeyeceğini söyledi. bu karşıtlığın sonucu kavga başladı ve çi-çi hohanyeh'in üzerine yürüdü. bunun üzerine ülke kuzey ve güney olmak üzere ikiye bölündü. hun imparatorluğunun güneyi hohanyeh'in elinde kalırken kuzeyi çi-çi ve taraftarlarının elinde kaldı. çi-çi batıya doğru seferler yaptı. ne kadar başarılı olsa da bir süre sonra çin tekrar saldırdı ve çi-çi öldürüldü.
aradan bir süre geçtikten sonra bir diğer türk kavmi güney hunlara saldırdı. hohanyeh savaşmaktan kaçtı ve çin'e sığındı. bunun üzerine kendi taraftarları tarafından öldürüldü.
yanlışım varsa lütfen düzeltin.
not: hohanyeh, ho-han-ye olarak da yazılabilir.
-
ho-han- ye milattan önce 56'da tahta geçtiği zaman, kardeşi çiçi'yi kendisine veliaht yapmıştır, fakat onun ihanetine uğradı. çiçi, ho-han-ye'e saldırarak onu mağlup etmiştir ve otağını hun başkentine taşıyarak imparatorluğun başına geçmiştir. ho- han-ye boy beylerini toplayarak çin'e tabi olmak için görüşlerini istemiştir. boy beyleri şiddetli bir şekilde itiraz ettiler fakat uzun tartışmalar sonucunda ho-han-ye halkını almış ve çin seddi'nin kuzeyine yerleşmiştir. bu zamandan sonra çiçi tarafına batı hunları, ho- han- ye tarafına ise doğu hunları denmiştir.
ho-han-ye kağan olarak da anılmaktadır aynı zamanda. hunların bölünüşünü sağlayandır başka bir perspektiften bakarsak. -
tahta geçiş hikayesi bi hayli ilginç olan şanyü. (bkz: ahmet taşağıl) hocamızdan aynen nakledeyim.
"M.ö 60'ta ölen Hsü-lü-ch',an-ch'ünün eşinin yardımıyla sağ bilge kralı tu-ch'i-tang, wu-yen-chü-ti adını alarak şanyü oldu. kralice; daha kocası ölmeden tu-ch'i-tang'a aşıktı. çünkü, geleneğe göre yeni bir şanyü, ölmüş bir şanyü'nün karısını şanyü eşi yapabilirdi. (bkz: leviratüs) denilen bu evlilik sistemi yani üvey anne veya ölen kardeşin eşi ile evlenme; bozkurda yaşayan türkler arasında yaygın uygulanan bir gelenektir.
... Yeni şanyü daha önceki hükümdar döneminde güçlü olan herkesi yok etti. ancak, sol kanat ona düşman oldu ve chi-hou-shan'ı hu-han-ye unvaniyla şanyü yaptılar. bundan sonra hunlar mö 57'de beşe bölündüler. mö 54'te sadece hu-han-ye ve kardeşi chih-ch'i ayakta kalabildi. bu yılda kardeşine yenilen hu-han-ye, hun başkentini terketti ve güneye doğru ilerleyip o tarafta hüküm sürmeye başladı. burada hu-han-ye çin'e bağlanmayı kabul etti; bundan sonra onlara bağlı bir idare sistemi sürdürecekti.
... hu-han-ye bundan sonra bir kaç yıl içinde kendisine ait tüm bağlılık görevlerini yerine getirdi. mö 53 yılında bir oğlunu çin'in başkentine rehine gönderdi. sonra mö 51 yılında çin imparatoruna ilk defa bağlığını bildirmiş ve vergi de götürerek, kendisi bizzat Han imparatorunun sarayını ziyaret etmiştir. hu-han-ye'nin bu şekilde teslimiyeti, diğer hun gruplarının da çin'e bağlılıklarını bildirmesine vesile olmuştur."
hu-han-ye teslim olduktan sonra; çin'den yirmi sandık altın, iki yüz bin bakır madeni para, yetmiş yedi takım kıyafet ve altı bin sandık ham ipek, askeri güç gibi büyük destekler almıştır. bir süre sonra bir çin prensesi ile evlenmek istemiş; çinliler seviyesinin düşük kalması için ona wang ch'iang adından bir saray nedimesi göndermiştir. film gibi hayatı var adamın.
hocamızın şu videosu kendisi ve kardeşi hakkında bilgi almak için izlenmelidir. AHMET TAŞAĞIL | Türk Tarihinde Liderler 3 | Chih-Chih