dahi anlamındaki de'yi ayrı yazmak

  • Bir yazıdaki akıcılığı artıran, okur tarafından haklı olarak uyulması beklenilen, lakin beni bazen sinir krizlerine gark eden bir yazım kuralı.

    Gelin görün ki yıl 2017 olmuş, Mondros’un üzerinden neredeyse 100 yıl geçmiş, özal zamanın da dutluk olan ankara’nın her yerin de ağaçlar sökülüp yerlerine gökdelenler dikilmiş, babamında melih başganında bıyıkları eş zamanlı beyazlamış ama hala şu de’yi ayırmayan, ısrarla ayıramayan insanlar var güzel abilerim. Ve evet, bunlardan biride benim.

    Ulen ne yaptık sanki? Banka mı soyduk? Adam mı öldürdük? Kardeşim bir insan evladına ‘bencede’ yazdığı için 5 saat fırça atılır mı yahu? Tamam abicim güzel türkçe’miz, koruyalım, yaşatalım, güzel kullanalım, kelebekler ölmesin falan falan. Biz de Yeşilaycıyız. Ama altı üstü vatsaptan yazışıyoruz yahu. Yüksek sanat yapmıyoruz, la fontaine denemeleri derlemiyoruz burada. Vatsap lan vatsap. Vatsaptan mesajlaşırken resmi yazışma üslubu kullanmaya ne gerek var yahu?

    Bakın sayın arkadaşlarım sözlükte falan yazarken elbette dikkat edelim şu da’lara de’lere. Ama bunu hastalık boyutuna getirmenin bir anlamı yok. Size de yazık bize de yazık.*

    - Yapabileceğim bir şey olursa beni de istediğin zaman arayabilirsin aylin’cim ;)
    - Teşekkür ederim taylan, iyi ki varsın :).

    Bak bak herife bak. aylincimmiş… kızı ayakta götürecek çok afedersiniz. göz kırpan gülücük atıyor bir de lavuk. Taylan’ın niyeti bozuk, taylan yavşak (çok özür dileyerek), taylan gibi olma.

    - dikkat et kendine yiğenim. Olay çıkarsa benide ara.
    - Sağolasın mustafa abi. Ararım.

    Mustafa abi yavşak değil (tekrar çok özür dileyerek). Mustafa abi delikanlı. Mustafa abi adamın dibi. Mustafa abi gibi ol.
  • kimse kimseyi sen şunu yada bunu bilmiyorsun gibi şeylerle paftalayamaz: güzellikle anlatılabilinir.

    yinede bağzı insanların sırf forumda şekil olsun diye en iyi ben bilirim gibi tavırlar takınması tek kelimeyle abesle iştigardır.

    sonuçda kendi çaplarında haklı insanlardır: ama dilimizi güzel konuşmak ve insanlara güzel konuşmak ve gönül almak arasındaki farkı bilinilmelidir.
  • Eğer basarabilirseniz, otomatik olarak bulunma durumu eki olan da/de eklerini de doğru yazmanızı sağlayan eylemdir.

    Ayrı yazılıp yazilmayacagina bir turlu karar vermediğiniz sözcüğe su üç sorundan birini sorun; kimde?/nerede?/ne zaman?

    ~Kapının anahtarları bende.

    Kimde? ~bende
    Bakin çok basit şekilde bir nesnenin bulunduğu konumu ifade eden eki açığa çıkardık.

    ~zamanında kapının anahtarlarını ben de cok kaybederdim.

    Bakin bu cümleye sabaha kadar kimde?/nerede?/ne zaman? Sorularını sorun. Cevap alamazsınız. Cevap varsa, birleşik yazılır. Yoksa ayrı.
    Zamanında sözcüğüne cevap var. Gördüğünüz gibi "da" eki birleşik yazılmış.

    Bunu uygulayarak en azından ekin konumu sorunsalına %90 oranında doğru çözüm üretmiş olursunuz.